1. Co to jest łuszczyca?
Łuszczyca to przewlekła choroba zapalna skóry, w której dochodzi do nadmiernej proliferacji komórek skóry i silnej odpowiedzi układu odpornościowego.
Nie jest chorobą zakaźną — nie można jej „złapać” od innej osoby.
2. Objawy łuszczycy
Najczęstsze objawy to:
- czerwone lub różowe łuszczące się plamy skóry — często na łokciach, kolanach, dole pleców, owłosionej skórze głowy.
- sucha, popękana skóra, która może pękać i krwawić.
- świąd, palenie lub dyskomfort skóry.
- zmiany na paznokciach: np. pitting (dziurki), odklejanie się paznokcia, przebarwienia.
- postacie różne — m.in. klasyczna (plakowa), guttata (kropelkowa), inwersyjna (w fałdach skóry), wysiękowa/pustularna, erytrodermiczna.
- Możliwe powikłania: Łuszczycowe zapalenie stawów (psoriatic arthritis), większe ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, otyłości, cukrzycy typu 2.
3. Przyczyny i czynniki ryzyka
Przyczyna łuszczycy nie jest w pełni poznana, ale wiadomo, że w procesie chorobowym biorą udział:
- genetyka — rodzinne występowanie choroby.
- zaburzenia immunologiczne — komórki odpornościowe atakują własną skórę i powodują szybką wymianę naskórka.
- czynniki wyzwalające (tzw. „triggery”):
- infekcje (np. paciorkowcowe)
- urazy skóry (zadrapania, oparzenia, ukąszenia)
- stres
- palenie tytoniu, nadmierne spożycie alkoholu
- niektóre leki (np. beta-bloker, leki przeciwmalaryczne)
- klimat suchy, zimny — pogarszający stan skóry.
4. Leczenie łuszczycy
4.1 Leczenie miejscowe (skóra)
- Kremy lub maści steroidowe (glikokortykosteroidy)
- Analogi witaminy D3, tazaroten, inhibitory kalcyneuryny
- Preparaty keratolityczne (np. kwas salicylowy) i smoły lecznicze
- Nawilżanie skóry i usuwanie łuski
4.2 Fototerapia
- Naświetlanie UVB (wąskopasmowe) lub PUVA w cięższych przypadkach.
4.3 Leczenie systemowe (ogólnoustrojowe)
- Leki immunosupresyjne: metotreksat, cyklosporyna
- Biologiczne leki modyfikujące układ odpornościowy (np. inhibitory TNF, IL-17, IL-23)
- Wspieranie stylu życia: redukcja masy ciała, rzucenie palenia, ograniczenie alkoholu.
4.4 Leczenie powikłań
- Jeśli występuje łuszczycowe zapalenie stawów — terapia reumatologiczna.
5. Masaż i łuszczyca - co warto wiedzieć
Masaż może być pomocny jako część terapii wspomagającej, ale wymaga szczególnej ostrożności. Wytyczne i artykuły wskazują następujące zasady:
- Masaż jest ogólnie możliwy, ale należy poinformować masażystę o chorobie i miejscach zmian skórnych.
- Unikać mocnego nacisku lub masażu bezpośrednio na aktywne, otwarte zmiany skóry czy rany.
- Wybierać delikatne techniki, stosować łagodne oleje lub kremy — unikać produktów, które mogą podrażnić skórę (np. z intensywnymi zapachami, drażniącymi składnikami).
- Masaż może wspomagać: rozluźnianie mięśni, poprawę krążenia, zmniejszenie stresu — co może przyczynić się do lepszego stanu skóry i zmniejszenia zaostrzeń.
- Przed masażem należy upewnić się, że stan skóry pozwala na zabieg — bez aktywnego zapalenia, pęknięć, sączących zmian.
6. Wskazówki dla pacjenta i profilaktyka zaostrzeń
- Unikaj ich głównych czynników wyzwalających: stres, palenie, nadmierne spożycie alkoholu, urazy skóry.
- Stosuj regularną pielęgnację skóry: nawilżanie, ochrona przed słońcem (stosowanie kremu z filtrem), delikatne mycie.
- Zdrowy styl życia: dieta bogata w warzywa, tłuste ryby (omega-3), ograniczenie czerwonego mięsa, przetworzonych pokarmów.
- Utrzymuj prawidłową wagę — otyłość może pogarszać przebieg choroby.
- Regularne konsultacje dermatologiczne — by monitorować stan skóry, stawy i inne możliwe powikłania.
7. Kiedy zgłosić się do lekarza natychmiast?
- Gdy zmiany skórne obejmują prawie całe ciało lub pojawia się forma erytrodermiczna.
- Gdy pojawia się ból i sztywność stawów sugerujące łuszczycowe zapalenie stawów.
- Gdy występują objawy zakażenia skóry (pęcherze, ropa), gorączka — możliwe powikłanie.
- Gdy choroba nie reaguje na leczenie i wpływa na jakość życia znacznie.