Oziębłość seksualna u kobiet (hipolibidemia) to zaburzenie charakteryzujące się brakiem lub znacznym obniżeniem popędu seksualnego, co prowadzi do zmniejszenia aktywności i satysfakcji z seksu. Jest to problem wynikający z wielu czynników, takich jak: przyczyny fizyczne (np. zaburzenia hormonalne tarczycy, cukrzyca, niektóre leki), czynniki psychologiczne (np. stres, depresja, problemy w relacjach), a także zmiany życiowe (np. ciąża, menopauza).
Co to jest „oziębłość seksualna”
- W medycznym nazewnictwie najbliżej temu pojęciu jest niski poziom pożądania seksualnego (low sexual desire) lub zaburzenia pożądania i pobudzenia seksualnego (np. Sexual Interest/Arousal Disorder) u kobiet.
- Oziębłość seksualna oznacza brak lub znaczne zmniejszenie zainteresowania aktywnością seksualną, fantazjami seksualnymi, pobudzeniem, orgazmem lub satysfakcją z seksu — jeśli to powoduje stres albo szkodzi relacji lub samopoczuciu.
Objawy oziębłości seksualnej
Do typowych objawów należą:
- Zmniejszone lub całkowite brak zainteresowania seksem — brak ochoty na seks, myśli erotyczne, pocałunki/intymność.
- Brak pobudzenia seksualnego — nawet jeśli partner stwarza okazje, trudność w odczuwaniu podniecenia fizycznego lub psychicznego.
- Trudności z osiągnięciem orgazmu (lub brak orgazmu) — czasem związane z innymi problemami, jak suchość pochwy czy brak stymulacji.
- Unikanie kontaktów seksualnych — z powodu braku ochoty, dyskomfortu lub poczucia winy.
- Obniżone zadowolenie ze związku/relacji — frustracja, smutek, poczucie bycia odrzuconą, napięcia w relacji.
- Objawy fizyczne — suchość pochwy, ból podczas stosunku, trudności z nawilżeniem, zmiany hormonalne (np. menopauza), zmęczenie.
Przyczyny oziębłości seksualnej
Przyczyny mogą być bardzo różne i często jest ich kilka równocześnie. Oto główne:
- Czynniki fizyczne / biologiczne
- zmiany hormonalne (menopauza, ciąża, karmienie piersią, spadek estrogenów, testosteronu)
- choroby przewlekłe: cukrzyca, choroby serca, nadciśnienie, zaburzenia tarczycy, stwardnienie rozsiane itp.
- stosowane leki (np. leki przeciwdepresyjne – SSRI, beta-blokery, opioidy),
- czynniki fizjologiczne: suchość pochwy, ból podczas stosunku, zakażenia, urazy ginekologiczne, operacje w okolicy narządów płciowych
- Czynniki psychologiczne i emocjonalne
- stres, lęki, depresja, trauma seksualna w przeszłości
- niskie poczucie własnej wartości, negatywny obraz ciała, wstyd, winy związane z seksem
- złe doświadczenia seksualne, ból podczas stosunku, ciągłe dyskomforty
- Czynniki relacyjne
- brak komunikacji między partnerami co do pragnień, potrzeb, granic
- konflikty w związku, brak emocjonalnej bliskości, rutyna seksualna
- presja, oczekiwania, poczucie bycia ocenianą lub krytykowaną.
- Styl życia i czynniki zewnętrzne
- zmęczenie, brak snu, przepracowanie
- używki: nadmierne spożycie alkoholu, palenie papierosów, narkotyki
- brak aktywności fizycznej, niezdrowa dieta, otyłość
Diagnostyka
Gdy oziębłość seksualna staje się problemem (wpływa na związek, na samopoczucie):
- Konsultacja u ginekologa / lekarza pierwszego kontaktu, omówienie historii zdrowotnej, przyjmowanych leków, stanu hormonalnego.
- Badania hormonów (np. estrogen, testosteron, tarczyca) jeśli wskazania.
- Ocena stanu fizycznego: czy są bóle, infekcje, suchość pochwy, ból podczas współżycia itp.
- Ocena psychologiczna: poziom stresu, lęku, depresji, obraz własnego ciała, historia doświadczeń seksualnych.
- U niektórych kobiet także konsultacja terapeuty seksualnego lub seksuologa.
Leczenie / interwencje
Leczenie zależy od przyczyn; często najlepsze efekty daje podejście wieloaspektowe:
- Zmiany w stylu życia
- dbanie o sen i regenerację, redukcja stresu (np. relaksacja, medytacja, joga)
- aktywność fizyczna, poprawa kondycji i krążenia
- unikanie nadmiernego spożycia alkoholu i używek, zdrowa dieta, utrzymanie wagi w normie.
- Terapie psychologiczne / seksuologiczne
- terapia indywidualna lub dla par (rozmowa o potrzebach seksualnych, fantazjach, granicach)
- terapia poznawczo-behawioralna (CBT) oraz mindfulness
- praca nad obrazem ciała i poczuciem własnej wartości.
- Inne metody nieinwazyjne
- stosowanie środków nawilżających lub lubrykantów w przypadku suchości pochwy
- urządzenia wspomagające stymulację seksualną (np. wibratory) — często w połączeniu z terapią partnerem.
- Leczenie hormonalne / farmakologiczne
- jeśli niedobór hormonów (np. estrogenu, testosteronu) jest istotną przyczyną — możliwa terapia hormonalna, po konsultacji z lekarzem.
- leki lub środki zatwierdzone w niektórych krajach na niski popęd seksualny (np. flibanserin, bremelanotide) — ale tylko pod ścisłą opieką lekarza.
Wskazówki pomocne w codziennym życiu
- Rozmowa z partnerem — otwarte mówienie o potrzebach, preferencjach, tym, co sprawia przyjemność.
- Eksperymentowanie — różne formy stymulacji, pieszczot, fantazji erotycznej, masażu dla relaksu.
- Tworzenie intymnej, bezpiecznej atmosfery — czas, miejsce, nastawienie.
- Przestrzeń dla przyjemności — odzyskiwanie własnego ciała i doznań, może przez solo-eksplorację.
- Cierpliwość — odbudowywanie popędu to proces, może potrwać, zmiany często są stopniowe.