Zespół Sudecka to zanikowe zapalenie kości – inaczej algodystrofia współczulna. To zespół objawów charakteryzujących się bólem, zaburzeniami naczynioruchowymi oraz obrzękiem tkanek pozastawowych, któremu towarzyszy typowe rozrzedzenie kości.
To choroba wskutek dochodzi do zaniku mięśni, ubytku kości i zesztywnienia stawów.
Etiologia
Przyczyna nie jest znana. Jest kilka teorii.
- Teoria odruchowa naczynioruchowa -zaburzenie odruchu autonomicznego, co powoduje zmiany napięcia naczynia krwionośnego (rozszerzenie naczynia i przesycenie CO2 – tzw. niebieski sudeck, skurcz naczyniowy powodujący niedotlenienie – tzw. biały sudeck).
- Teoria hormonalna – są to zaburzenia działania hormonów kory nadnerczy.
- Teoria mechaniczna – tzw. przekrwienie bierne po urazie z następczym niedokrwieniem (po długim unieruchomieniu opatrunkiem gipsowym).
- Teoria zapalna – w teorii zapalnej mediatory zapalenia wydzielane miejscowo powodują stan zapalny, czego objawami są zaczerwienienie, ból, miejscowa podwyższona temperatura, obrzęk i zaburzenie funkcji tkanki.
W związku z powyższymi teoriami prowadzono nową nazwę: Zespół Wieloobjawowo Bółu Miejscowego (CRPS – Complex Regional Pain Symdrom).
Wyróżnia się 2 typy CRPS
Typ1.
Uznany za synonim odruchowej dystrofii współczulnej (zwykle rozwijający się pod wpływem czynnika uszkadzającego). Typ 1 obejmuje wiele nerwów z objawami klinicznymi nieproporcjonalnymi do podstawowego uszkodzenia (jest to obrzęk, zaburzenie naczyniowe skóry, zaburzenie potliwości, allodynią przeczulicą).
Allodynia tzw. ból neopatyczny – to jest odczuwanie bólu niewspółmiernego do czynnika, który wywołuje np. dotyk powoduje ból i pieczenia.
Typ 2.
Są to zespoły bólowe w przebiegu uszkodzenia nerwów (Kauzalgie).
Przyczyny
- 70% to urazy, najczęściej złamanie kości promieniowej i łokciowej w okolicy nadgarstka lub załamanie kości podudzia w obrębie stawu skokowego.
- Zabiegi inwazyjne (odbarczenie zespołu cieśni nadgarstka, artroskopia).
- Choroby narządów wewnętrznych (zawał serca, gruźlica płuc, nowotwory złośliwe).
- Zbyt ciasny opatrunek gipsowy.
- Wielokrotnie repozycje złamań kości.
- Zbyt forsowna rehabilitacja.
3 razy cięściej występuje u kobiet niż u mężczyzn (bardzo rzadko u dzieci).
Ze względu na brak konkretnego markera laboratoryjnego czy radiologicznego, schorzenie rozpoznawane jest w późnej fazie choroby (widoczne w RTG zmiany zanikowe kości).
Wyróżnia się 3 okresie zespołu sudecka: faza hypertoniczna, faza dystroficzna, faza astroficzna.
Faza hypertoniczna – ostra
- Trwa od 3 tygodni do 2 miesięcy
- Silny ból, obrzęki, czerwone lub fioletowe zabarwienie skóry, podniesiona temperatury skóry, ograniczenie ruchomości w stawach, stopniowo zanik mięśni, plamiste nieregularne odwapnienia kości.
Faza dystroficzna
- Trwa od 6 tygodni do 4 miesięcy
- Cienka skóra o obniżonej temperaturze, kruche i łamliwe paznokcie, wypadanie włosów na chorej części ciała, postępujący zanik mięśni, nasilające się odwapnienia kości.
Faza astroficzna – zanikowa.
- Trwa od 6 do 12 miesięcy.
- Cienka skóra o obniżonej temperaturze, całkowite zesztywnienie stawów, całkowity zanik mięśni i struktury kostnej.
Postępowanie
Leczenie jest trudne i długie. Stosuje się farmakoterapię, fizykoterapię i kinezyterapię.
Okres ostry - hypertoniczny
- Zmiana ułożenie kończyny, pozycje wysokie i niskie
- Gimnastyka naczyniowa
- Ćwiczenie czynne wolne i z oporem do granicy bólu
- Pole magnetyczne, laser i jonoforeza z chlorkiem wapnia.
- Leczenie farmakologiczna to zmniejszenie bólu i stanu zapalnego, poprawa ukrwienia, stymulowanie mineralizacji kości, witamina C nawet 1500mg/dobę, witamina D3 2-3 jednostek na dzień.
Okres 2 – dystroficzny
- Postępowanie jak w okresie ostrym + większa ilość ćwiczeń, zwiększone obciążenie
Okres 3 – zanikowy
- Postępowanie jak wyżej + masaż wirowy, krioterapia, ultradźwięki. Farmakologia to jest blokowanie zwojów nerwowych, leki przeciwdepresyjne, sympatektomia
Masaż wykonujemy we wszystkich okresach. Zaczynamy od drenażu, potem masaż klasyczny. Siłą dostosujemy do okresu choroby. Im mniejsze dolegliwości bólowe, tym większa siła masażu.
