Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK, choroba Bechterewa) jest to przewlekła choroba zapalna atakująca kręgosłup, powodująca jego uciążliwy ból i sztywność. ZZSK jest procesem zapalnym, przewlekłym, postępującym z okresami zaostrzeń i długotrwałych remisji. Przebieg choroby jest powolny. Początkowo rozwija się w odcinku lędźwiowym, szyjnym i piersiowym kręgosłupa oraz w stawach krzyżowo-biodrowych. Z czasem ZZSK atakuje inne obszary ciała: stawy kolanowe, barkowe, ścięgna w miejscu przyczepu kości (ścięgno Achillesa, rozcięgno podeszwowe) oraz różne narządy (np. oczy, serce, płuca). Choroba ZZSK występuje częściej u mężczyzn, między 15 a 30 rokiem życia.
Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK) – Co to jest
Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK, choroba Bechterewa) jest to przewlekła choroba zapalna atakująca kręgosłup, powodująca jego uciążliwy ból i sztywność. ZZSK jest procesem zapalnym, przewlekłym, postępującym z okresami zaostrzeń i długotrwałych remisji. Przebieg choroby jest powolny. Początkowo rozwija się w odcinku lędźwiowym, szyjnym i piersiowym kręgosłupa oraz w stawach krzyżowo-biodrowych. Z czasem ZZSK atakuje inne obszary ciała: stawy kolanowe, barkowe, ścięgna w miejscu przyczepu kości (ścięgno Achillesa, rozcięgno podeszwowe) oraz różne narządy (np. oczy, serce, płuca). Choroba ZZSK występuje częściej u mężczyzn, między 15 a 30 rokiem życia.
Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK) – Objawy
Choroba rozpoczyna się powoli i stopniowo postępuje. Początek choroby jest zwykle niezauważalny. W fazie wczesnej można zaobserwować:
- tępy ból krzyża w okolicy lędźwiowej promieniujący do pośladków (po jednej lub obu stronach, często na zmianę), ból stopniowo narasta w ciągu kilku tygodni lub miesięcy;
- nasilanie objawów bólowych w drugiej części nocy, wyburzając chorego ze snu (często zmusza chorego do wstania i rozruszania się) i nad ranem;
- bóle obustronne, nasilające się w spoczynku;
- poranną sztywność kręgosłupa, a w ciągu dnia ból stopniowo ustępuje pod wpływem aktywności fizycznej i ćwiczeń;
- ogólne osłabienie;
- stany podgorączkowe;
- brak apetytu;
- spadek masy ciała.
W miarę rozwoju choroby obserwowano inne objawy:
- ból dolnego odcinka pleców lub w okolicy pośladków, zwykle symetryczny, nasilający się w godzinach nocnych, zmniejszający się po aktywności fizycznej i narastający w unieruchomieniu;
- nasilenie bólu klatki piersiowej podczas oddychania (ból promieniuje od kręgosłupa wzdłuż żeber, zmniejszenie rozszerzalność klatki piersiowej w czasie nabierania powietrza);
- ograniczenie, a następnie unieruchomienie odcinka szyjnego kręgosłupa, co powoduje kłopoty z odwracaniem głowy do tyłu;
- stopniowo postępujące dolegliwości bólowe w innych odcinkach kręgosłupa, piersiowym i szyjnym;
- ból i sztywność w okolicy żeber.
- ból, obrzęk i ograniczenie ruchomości innych stawów, np. bioder, kolan, stawów skokowych, barków, połączeń żeber z kręgosłupem i mostkiem, stawów żuchwowych, drobnych stawów rąk i stóp.
Chory przybiera charakterystyczną postawę - lekko pochyloną do przodu, chodzi, patrząc w ziemię, oglądając się za siebie obraca całe ciało.
Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK) – Przyczyny
Dokładna przyczyna ZZSK nie jest znana. Przypuszcza się, że na pojawienie się ZZSK mają wpływ czynniki genetyczne, immunologiczne i środowiskowe.
Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK) – Leczenie
Nie jest znana dokładna przyczyna choroby ZZSK, więc n iestety nie da się wyleczyć całkowicie ZZSK. W leczeniu zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa stosuje się różne terapie: leczenie farmakologiczne, leczenie niefarmakologiczne (rehabilitacje, psychoterapia) i leczenie chirurgiczne.
Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK) – Leczenie farmakologiczne
- Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ). Zmniejszają ból i sztywność kręgosłupa, poprawiając jego funkcjonowanie.
- Leki biologiczne
- Leki przeciwbólowe (paracetamol, opioidy)
- Sulfasalazyna lub metotreksat
- Miejscowe stosowanie steroidów (polega na iniekcji steroidu bezpośrednio do miejsca, w którym występuje stan zapalny, np. stawu krzyżowo-biodrowego i innego zajętego stawu lub w okolicę przyczepów ścięgnistych)
Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK) – Leczenie niefarmakologiczne
- Ćwiczenia. Doświadczony rehabilitant opracowuje indywidualny program ćwiczeń dla pacjenta (ćwiczenie postawy, głębokie oddychania, prostowania kręgosłupa, ćwiczenie rozciągające, pływanie),
- Różne techniki (termoterapia, ultradźwięki, balneoterapia, elektroterapia, masaże),
- Wsparcie psychiczne, aby pacjent nie wpada w frustracji czy depresji,
- Odpowiednia dieta,
Masaż klasyczny w chorobie ZZSK
W okresie ostrym masażu nie stosuje się, ze względu na objawy ostrego zapalenia.
Podczas dużego zaostrzenia się choroby przeprowadzamy bardzo delikatny masaż mięśni przykręgosłupowych i grzbietu.
W stadium podostrym i remisji przeprowadzamy masaż klasyczny:
- mięśni przykręgosłupowych i grzbietu, stawy biodrowo-krzyżowe, pośladki, stawy biodrowe i uda ze szczególnym uwzględnieniem okolicy łopatkowej,
- Następnie wykonujemy masaż karku i obręcz barkowej, a w szczególności przyczepów mięśni karku do potylicy (delikatnie rozcieranie).
- Kolejno masujemy klatkę piersiową, połączenia mostka z żebrami (wykonujemy rozcieranie punktowe) oraz mięśnie międzyżebrowe (w pozycji siedzącej) od mostka do kręgosłupa.
Techniki, którymi najczęściej operujemy, to głaskanie, rozcieranie, ugniatanie i wibracja; należy je dostosować do odczuć pacjenta.
W zaawansowanej postaci choroby masaż kręgosłupa, grzbietu i karku oraz klatki piersiowej wykonuje się w pozycji siedzącej, ze względu na usztywnienie kręgosłupa i wygięcia do przodu.
Masaż klasyczny stosujemy również na kończynach dolnych i górnych wykonując głaskanie, rozcieranie, ugniatanie oraz wibrację.
Źródło: Leszek Magiera. Klasyczny masaż leczniczy. 2010
Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK) – Leczenie chirurgiczne
- Endoprotezowanie (aloplastyka) stawu biodrowego lub kolanowego polega na zastąpieniu chorego stawu protezą,
- Operację kręgosłupa,