Plecy wklęsłe (dorsum concavum) to wada postawy ciała w płaszczyźnie strzałkowej, zlokalizowana w odcinku lędźwiowym kręgosłupa. Jej cechą charakterystyczną jest patologiczne i przesadne pogłębienie fizjologicznej lordozy lędźwiowej. Nieprawidłowości występujące w tej wadzie postawy charakteryzują się nadmiernym wygięciem kręgosłupa lędźwiowego, co powoduje charakterystyczne wklęsłe wgłębienie na tej wysokości. Może mieć charaktery nabyty lub wrodzony. W obu przypadkach deformacja wygląda tak samo. Lordoza lędźwiowa przybiera kształt mocno zakrzywionej litery „C”.
Czym są plecy wklęsłe?
Plecy wklęsłe (dorsum concavum) to wada postawy ciała w płaszczyźnie strzałkowej, zlokalizowana w odcinku lędźwiowym kręgosłupa. Jej cechą charakterystyczną jest patologiczne i przesadne pogłębienie fizjologicznej lordozy lędźwiowej. Nieprawidłowości występujące w tej wadzie postawy charakteryzują się nadmiernym wygięciem kręgosłupa lędźwiowego, co powoduje charakterystyczne wklęsłe wgłębienie na tej wysokości. Może mieć charaktery nabyty lub wrodzony. W obu przypadkach deformacja wygląda tak samo. Lordoza lędźwiowa przybiera kształt mocno zakrzywionej litery „C”.
Plecy wklęsłe – objawy
- zauważalnie pogłębiona lordoza odcinka lędźwiowego,
- wypięty do przodu brzuch oraz uwypuklenie pośladków, nadmierne przodopochylenia miednicy,
- przewlekłe bóle krzyża,
- bóle brzucha,
- ograniczenie ruchomości odcinka lędźwiowego,
- zaburzenie pracy narządów wewnętrznych (np. niewłaściwe funkcjonowanie pęcherza moczowego, zaburzenie menstruacyjne u kobiet),
- zaburzenia trawienia (co jest spowodowane opuszczeniem w dół trzewi),
- zaburzenia krążenia w obrębie jamy brzusznej,
- zaparcia,
- uczucie kłucia w boku w okolicy śledziony,
- białkomocz,
- zaburzenia pracy nerek,
Głównymi następstwami wady postawy o charakterze pleców wklęsłych są ograniczenia i zaburzenia prawidłowej funkcjonalności mięśni.
Mięśnie nadmiernie osłabione i rozciągnięte są:
- mięśnie brzucha,
- mięśnie pośladków,
- tylna grupa mięśni uda, czyli mięśni kulszowo-goleniowe,
- mięśnie prostownik grzbietu w odcinku piersiowym.
Mięśnie przesadnie napięte i wyraźnie skrócone są:
- mięśnie czworoboczny lędźwi,
- lędźwiową część mięśnia prostownika grzbietu,
- mięśnie przedniej strony uda (mięśnie biodrowo-lędźwiowe, mięśnie proste uda)
- mięśnie prostownik grzbietu w odcinku lędźwiowym.
Zwiększenie lordozy lędźwiowej wiąże się z dolegliwościami bólowymi mięśni przykręgosłupowych w odcinku lędźwiowej.
Jakie są przyczyny pleców wklęsłych?
Przyczyny pleców wklęsłych może być różne.
W przypadku wady nabytej, przyczyną może być:
- gruźlica kręgosłupa,
- krzywica,
- zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK),
- zablokowanie stawów kręgosłupa lub zmiana pourazowa,
- dystrofia mięśniowa, zapalenie wielomięśniowe,
- nawyki złej postawy ciała,
- charakter pracy (długie siedzenie, dźwiganie ciężkich przedmiotów),
- brak przestrzegania zasad zachowania prawidłowej postawy ciała, co może być wynikiem m.in. źle zaadaptowanego miejsca do pracy biurowej (np. niewłaściwie dostosowanego krzesła do biurka),
- nieprawidłowa ergonomia (np. podnoszenie czegoś z ziemi na prostych nogach zamiast kucnięcia)
- schorzenia układu kostno-mięśniowego,
- otyłość brzuszna,
- niewłaściwa technika treningowa siłowa (np. w trakcie wykonywania ćwiczeń siłowych),
- usztywnienie stawu biodrowego,
- zwichnięcia i przykurcze stawu biodrowego,
- porażenie zginaczy biodra oraz mięśni brzucha,
- niski poziom aktywności fizycznej lub jej całkowity brak.
W przypadku wady wrodzonej, przyczyną może być:
- kręgozmyk (przesunięcie trzonu kręgu wraz z wyżej leżącymi ku przodowi),
- nieprawidłowe ustawienie kości krzyżowej,
- upodobnienie i zrośnięcie piątego kręgu lędźwiowego z kością krzyżową (Sakralizacja),
- upodobnienie pierwszego kręgu krzyżowego do piątego kręgu lędźwiowego bez zrostu z kością krzyżową (Lumbalizacja),
Plecy wklęsłe – leczenie i fizjoterapia
Leczenie obejmuje postępowanie mające na celu zapobieganie pogarszaniu wady, czyli pogłębianiu wartości lordozy lędźwiowej.
Plecy wklęsłe – fizjoterapia
Podstawą leczenia pleców wklęsłych jest kinezyterapia.
W większości przypadków stosowane są odpowiednie ćwiczenia korekcyjne, które pomagają przywrócić fizjologiczny kształt krzywizny.
Ćwiczenia fizyczne na plecy wklęsłe mają na celu rozciągnięcie mięśni przykurczonych oraz wzmocnić mięśnie nadmiernie rozciągnięte i osłabione.
- ćwiczenia rozluźniające mięśni napiętych (mięśnie biodrowo-lędźwiowe, mięśnie przedniej grupy uda, mięśnie dolnego grzbietu),
- ćwiczenia wzmacniające mięśni osłabionych i rozciągniętych (pośladków, mięśnie tylne ud i łydek oraz brzucha),
- ćwiczenia poprawiające ruchomość całego kręgosłupa oraz naukę przyjmowania i utrzymania prawidłowej postawy ciała.
- Ćwiczenie oddechowe przeponem, mają na celu wzmacnianie przepony,
- ćwiczenia w wodzie (basen, pływanie).
Ćwiczenia są prowadzone w sposób całkowicie indywidualny. Ćwiczyć należy regularnie, najpierw razem z fizjoterapeutą, aby nauczył się poprawnie wykonywać ćwiczenia, a następnie samodzielnie w domu.
Poza kinezyterapią, ważną składową terapii jest masaż.
Plecy wklęsłe (hiperlordoza lędźwiowa) – Masaż klasyczny
Wykonujemy masaż klasyczny przedniej i tylnej strony tułowia
W pierwszej kolejności w pozycji leżenia przodem przeprowadza się masaż rozluźniający w obrębie odcinka lędźwiowego, z zastosowaniem głaskania, rozcierania, delikatnego ugniatania i słabej wibracji. Zabiegiem obejmuje się wyłącznie mięśnie przykurczone, czyli masujemy:
- mięśnie czworoboczny lędźwi,
- lędźwiową część mięśnia prostownika grzbietu,
- mięśnie przedniej strony uda (mięśnie biodrowo-lędźwiowe, mięśnie proste uda)
- mięsień prostownik grzbietu w odcinku lędźwiowym.
Masaż o charakterze pobudzającym stosuje się na mięśnie pośladkowe i brzucha.
- W pozycji leżenia przodem masujemy:
- mięśnie pośladkowe,
- mięśnie kulszowo-goleniowe,
- mięsień prostownik grzbietu odcinka piersiowego.
- W pozycji leżenia tyłem masujemy mięśnie brzucha
Terapię manualną stosuje się wyłącznie w przypadku czynnościowego zablokowania w stawach, co utrudnia ruch bierny.
Bardzo rzadko w przypadku pleców wklęsłych stosuje się leczenie inwazyjne polegające na chirurgicznej korekcji kształtu kręgosłupa.